Siedziba MODR w Warszawie:  ul. Czereśniowa 98, 02-456
Tel.: 22 571 61 00 | e-mail: sekretariat@modr.mazowsze.pl

APS   kleski
sir logotyp 150x70fb sir    
A A A

Nawozy wieloskładnikowe są to substancje zawierające co najmniej dwa lub więcej składników pokarmowych dla roślin. Należą do nich azot (N), potas (K), fosfor (P) oraz mikro- i makroelementy niezbędne do wzrostu roślin.

Zanotowano 50 przypadek ASF, u dzika padłego w pobliżu miejscowości Raczki, gm. Sarnaki w powiecie łosickim, województwo mazowieckie. W tym roku na terenie naszego województwa to 47 przypadek wirusa afrykańskiego pomoru świń.

Stan polskiego pszczelarstwa to ważna kwestia, gdyż podlega ono (podobnie jak i całe nasze rolnictwo) bardzo dynamicznym zmianom.

paszport Wakacje już blisko. Może warto wcześniej zerknąć do paszportu czy data jego ważności nie minęła. Jest okazja, aby zapobiec składaniu wniosku o wydanie lub przedłużenie w ostatniej chwili, przed wyjazdem na wymarzoną wycieczkę.

I. OCHRONA ŚRODOWISKA NATURALNEGO

Ochrona środowiska, w ramach wymogów wzajemnej zgodności, obejmuje ochronę ptaków
i siedlisk przyrodniczych dzikiej fauny i flory, ochronę wód gruntowych przed substancjami niebezpiecznymi, postępowanie z osadami ściekowymi w gospodarstwie, a także ochronę wód przed azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych.

1. Wymogi dotyczące ochrony dzikiego ptactwa

Celem dyrektywy (dyrektywa ptasia ? Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa) dotyczącej ochrony dzikiego ptactwa i ich siedlisk jest ochrona wszystkich gatunków ptaków i jego siedlisk, a szczególnie tych o znaczeniu priorytetowym oraz zachowanie ich w stanie jak najbardziej sprzyjającym naturalnym miejscom występowania. Ochronie mają podlegać lęgowiska, pierzowiska, zimowiska i miejsca postoju.

Rolnik powinien przestrzegać:

1.Wymagań wynikających z planów zadań ochronnych albo planów ochrony w zakresie dotyczącym gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony na obszarach specjalnej ochrony ptaków (dotyczy rolnika, którego gospodarstwo lub jego część położone jest na obszarze Natura 2000),

2. Zakazu umyślnego chwytania oraz zabijania ptaków objętych ochroną wymienionych
w załącznikach nr 1, 2, 5 do rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r.),

3. Umyślnego niszczenia gniazd i jaj lub umyślnego płoszenia ptaków objętych ochroną, wymienionych w załącznikach nr 1, 2, 5 do rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną.

4. Zakazu niszczenia siedlisk i ostoi ptaków wymienionych w załączniku nr 1, 2 rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną,

5. Zakazu:

  • wycinania drzew lub krzewów,
  • dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli nie jest to związane z potrzebą ochrony poszczególnych gatunków,
  • wznoszenia obiektów, urządzeń i instalacji

w strefach ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania ptaków wymienionych
w załączniku nr 5 do rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną, bez posiadania odpowiedniego zezwolenia na odstąpienie od powyższych zakazów.

2. Wymogi dotyczące ochrony siedlisk przyrodniczych

Celem dyrektywy (dyrektywa siedliskowa ? Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory) dotyczącej ochrony siedlisk przyrodniczych jest zapewnienie różnorodności przyrodniczej poprzez zachowanie siedlisk naturalnych oraz gatunków dzikiej fauny i flory w stanie sprzyjającym ochronie. Ponadto w ramach obowiązującego prawa istnieje obowiązek dokonywania oceny oddziaływania na środowisko podejmowanych działań. Wymogi te również wchodzą w zakres zasady wzajemnej zgodności.

Rolnik powinien przestrzegać:

1. Wymagań wynikających z planów zadań ochronnych albo planów ochrony w zakresie dotyczącym typów siedlisk przyrodniczych, gatunków zwierząt oraz gatunków roślin będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (dotyczy rolnika, którego gospodarstwo lub jego część położone jest na obszarze Natura 2000),

2. Zakazu podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. (Powyższy zakaz nie dotyczy rolnika, który realizuje działanie po uzyskaniu stosownego zezwolenia). Przedsięwzięcia, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, mogą być realizowane, jeżeli:

  • została wydana odpowiednia decyzja administracyjna,
  • po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 została wydana decyzja administracyjna,

3. Zakazu umyślnego zrywania, niszczenia i uszkadzania oraz zbioru roślin objętych ochroną.

3. Wymogi dotyczące ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez niektóre substancje niebezpieczne

W gospodarstwach rolnych, spośród substancji stanowiących zagrożenie dla czystości wód gruntowych, najczęściej występują środki ochrony roślin oraz produkty naftowe, takie jak: oleje napędowe i opałowe, benzyna, oleje przekładniowe, hydrauliczne, smary, płyny hamulcowe.
W działalności rolniczej wykorzystuje się także wiele urządzeń (np. akumulatory, świetlówki), zawierających substancje niebezpieczne, które w momencie przedostania się do wód gruntowych stanowić mogą zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska. Z punktu widzenia gospodarstwa rolnego najważniejsze jest właściwe przechowywanie i stosowanie materiałów, środków, urządzeń zawierających substancje niebezpieczne. Zarówno podczas pracy, jak i magazynowania należy zwracać uwagę czy nie ma przecieków substancji niebezpiecznych do gleby i wód gruntowych. Substancjami niebezpiecznymi dla gleby i wody są zarówno ścieki, jak i odpady.

Rolnik powinien przestrzegać:

1. Zakazu wprowadzania bezpośrednio i pośrednio do wód podziemnych substancji niebezpiecznych np. rtęci i jej związków, kadmu i jego związków, związków fosforoorganicznych (zawartych m. in. w insektycydach do zwalczania owadów lub pasożytów), trwałych olejów mineralnych i węglowodorów ropopochodnych (np. ropa naftowa), zawartych
w ściekach z wyłączeniem ścieków bytowych i komunalnych oraz odpadach ujętych
w kategoriach Q4 (np. substancje rozlane, rozsypane), Q5 (np. substancje zanieczyszczone lub zabrudzone), Q7 (np. substancje niespełniające swojej funkcji ? np. zanieczyszczone kwasy, rozpuszczalniki, przepracowane oleje), Q9 (pozostałości z procesów usuwania zanieczyszczeń - np. osady ściekowe, szlamy z płuczek, płyny z filtrów, zużyte filtry), Q14 (substancje niemające dalszego zastosowania - np. odpady z rolnictwa, gospodarstw domowych, odpady biurowe),

2. Zakazu wprowadzania do gleby substancji niebezpiecznych, szczególnie: nietrwałych olejów mineralnych i węglowodorów ropopochodnych, amoniaku i azotynów, biocydów i ich pochodnych oraz cyjanków ? stosowanych np. do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych, do niszczenia żywych organizmów uznanych za szkodliwe m. in. w budynkach inwentarskich.

4. Wymogi dotyczące wykorzystania osadów ściekowych w rolnictwie

Komunalne osady ściekowe to pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych lub innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych. Osady mogą być przekazane rolnikowi wyłącznie przez wytwórcę tych osadów. Ponadto wytwórca osadu odpowiedzialny jest za poddanie przekazywanych komunalnych osadów ściekowych badaniom oraz za przeprowadzenie badań gleby przed zastosowaniem na niej osadu i przekazanie informacji o dawkach tego osadu rolnikowi. Analiza gleby obejmuje następujące oznaczenia: pH, zawartość metali ciężkich i fosforu przyswajalnego w mg P2O5/100g gleby. Rolnik ma prawo żądać wyżej wymienionych dokumentów od wytwórcy osadów. W przypadku ich braku powinien odmówić przyjęcia osadów. Zgodnie z obowiązującym prawem istnieje obowiązek przechowywania tych dokumentów przez 5 lat. Dla spełnienia wymogów wzajemnej zgodności dotyczącej ochrony środowiska w gospodarstwach stosujących komunalne osady ściekowe dokumentami podlegającymi sprawdzeniu jest analiza gleby i dokument potwierdzający ilość dawek(ki) osadów ściekowych zastosowanych w gospodarstwie wydany przez wytwórcę osadów.

Rolnik powinien przestrzegać:

1. Zalecanych dawek komunalnych osadów ściekowych określonych w dokumencie przekazanym przez wytwórcę komunalnych osadów ściekowych,

2. Zakazu stosowania komunalnych osadów ściekowych na gruntach, na których rosną rośliny sadownicze i warzywa (z wyjątkiem drzew owocowych),

3. Zakazu stosowania komunalnych osadów ściekowych na gruntach przeznaczonych do uprawy roślin jagodowych i warzyw, które pozostają w bezpośrednim kontakcie z glebą i nie są spożywane w stanie surowym, w okresie 10 miesięcy poprzedzających zbiór tych roślin i podczas samego zbioru,

4. Zakazu stosowania komunalnych osadów ściekowych na łąkach i pastwiskach,

5. Zakazu stosowania komunalnych osadów ściekowych:

  • na terenach zalewowych, czasowo podtopionych i bagiennych;
  • na terenach czasowo zamarzniętych i pokrytych śniegiem;
  • na gruntach o dużej przepuszczalności, stanowiących w szczególności piaski luźne
    i słabogliniaste oraz piaski gliniaste lekkie, jeżeli poziom wód gruntowych znajduje się na głębokości mniejszej niż 1,5 m poniżej powierzchni gruntu;
  • w pasie gruntu o szerokości 50 m bezpośrednio przylegającego do brzegów jezior i cieków;
  • na terenach położonych w odległości mniejszej niż 100 m od ujęcia wody, domu mieszkalnego lub zakładu produkcji żywności;
  • na terenach ochrony pośredniej stref ochronnych ujęć wody, o ile lokalny akt prawny wydany przez Dyrektora RZGW nie stanowi inaczej;
  • na obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych, o ile lokalny akt prawny wydany przez Dyrektora RZGW, nie stanowi inaczej,

6. Zakazu stosowania komunalnych osadów ściekowych na gruntach rolnych o spadku przekraczającym 10%,

7. Wymogu stosowania komunalnych osadów ściekowych na terenach użytkowanych rolniczo
o pH gleby nie mniejszym niż 5,6.

8. Przechowywania przez okres 5 lat, wyników badań osadów ściekowych oraz gleby, na których osady te zostały zastosowane,

9. Stosowania osadów ściekowych ustabilizowanych oraz przygotowanych odpowiednio do celu
i sposobu ich stosowania, w szczególności poddanych obróbce biologicznej, chemicznej, termicznej lub innemu procesowi, który obniża podatność osadu ściekowego na zagniwanie
i eliminuje zagrożenie dla środowiska lub zdrowia ludzi,

10. Przeprowadzania badań gleby metodami referencyjnymi, o których mowa w załączniku
nr 5 do rozporządzenia w sprawie komunalnych osadów ściekowych przed każdorazowym zastosowaniem tych osadów (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 lipca 2010 r.),

11. Nieprzekraczania dopuszczalnych wartości ilości metali ciężkich w wierzchniej warstwie gleby (0-25 cm), na którym osady mają być stosowane, określonych w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia w sprawie komunalnych osadów ściekowych,

12. Stosowania osadów oraz szlamów z zakładowych oczyszczalni ścieków, wymienionych
w pkt. II pop. 13-21 załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. z 2007 r., Nr 228, poz. 1685) w celu nawożenia lub ulepszania gleby poprzez ich rozprowadzanie na powierzchni gleby tylko po spełnieniu wymagań określonych w tym załączniku.

5. Wymogi dotyczące ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego

Celem dyrektywy 91/676/EWG dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego jest ochrona wód przed zbytnim zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Zgodnie z powyższą dyrektywą, każde państwo członkowskie UE wyznacza na terytorium swojego kraju obszary zanieczyszczone związkami azotu pochodzenia rolniczego oraz obszary potencjalnie narażone na wystąpienie takiego zanieczyszczenia. Przepisy powyższej dyrektywy wdrożono w Polsce ustawą Prawo wodne oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Na terenie kraju wyznaczono i ustanowiono 19 obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia powodowane przez azotany pochodzenia

rolniczego (OSN). Dla każdego z obszarów OSN właściwe terytorialnie Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej opracowały programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Na obszarach OSN rolnik powinien przechowywać nawozy naturalne
w postaci stałej (obornik) w pomieszczeniach inwentarskich o nieprzepuszczalnym podłożu lub na nieprzepuszczalnych płytach, zabezpieczonych przed przenikaniem wycieku do gruntu oraz posiadających instalację odprowadzającą wyciek do szczelnych zbiorników. W przypadku utrzymywania zwierząt na głębokiej ściółce, rolnik nie musi budować płyt, chyba, że szczegółowe programy działań ustanowione dla poszczególnych obszarów stanowią inaczej. Natomiast nawozy naturalne w postaci płynnej (gnojówka i gnojowica) rolnik powinien przechowywać w szczelnych zbiornikach, jeżeli programy działań nie określają dodatkowych wymagań dla tych zbiorników. Do zbiornika na nawozy naturalne w postaci płynnej nie wolno odprowadzać substancji pochodzących z domowych instalacji sanitarnych. Kiszonki produkowane w gospodarstwie powinny być przechowywane w specjalnych zbiornikach, silosach, na płytach bądź w belach lub rękawach foliowych, usytuowanych w odpowiedniej odległości od zabudowań i granic zagrody wiejskiej oraz otwartych składowisk nawozów naturalnych. Soki kiszonkowe powstające przy zakiszaniu świeżej zielonej masy roślin (mniej lub bardziej podsuszonej) na paszę dla zwierząt powinny być odprowadzane do studzienek zbiorczych, stanowiących integralną część składową silosów lub zabezpieczone w inny sposób przed wyciekiem do gruntu. Zalecanym sposobem konserwacji pasz jest sporządzanie sianokiszonek, z których praktycznie nie ma wycieków soków. Roczny plan nawożenia
w gospodarstwie, który rolnik obowiązany jest posiadać, powinien uwzględniać:

  • zapotrzebowanie roślin na składniki pokarmowe,
  • odczyn i zasobność gleby w składniki mineralne,
  • źródła składników nawozowych w gospodarstwie, w tym nawozy naturalne i organiczne.

Przy opracowywaniu planu nawożenia pomocne jest prowadzenie kart dokumentacyjnych pól
w gospodarstwie, na których rejestrowane są m.in. terminy nawożenia, dawki zastosowanych nawozów, wysokość plonów roślin uprawnych.

Szczegółowe wymogi zawarte w poszczególnych programach działań mogą się różnić między sobą. Dlatego oprócz wymogów opisanych poniżej, konieczne jest zapoznanie się z aktualnym programem działań obowiązującym na danym obszarze OSN, na którym położone jest gospodarstwo i stosować się do podanych tam szczegółowych zaleceń.

Podstawowe wymogi obowiązujące rolnika na OSN w ramach wzajemnej zgodności:

Wymagania w zakresie składowania nawozów i kiszonek

  • Obornik jest przechowywany w pomieszczeniach inwentarskich o nieprzepuszczalnym podłożu lub na nieprzepuszczalnej płycie zaopatrzonej w instalacje odprowadzające wycieki do zbiorników na gnojówkę i wodę gnojową.
  • Pojemność płyty obornikowej zapewnia możliwość gromadzenia i przechowywania obornika w okresach, kiedy nie jest on wykorzystywany rolniczo (co najmniej 6 miesięcy).
  • Gnojowica i gnojówka są przechowywane w szczelnych zbiornikach.
  • Pojemność zbiorników na gnojowicę i na gnojówkę wystarcza na ich przechowywanie przez okres, kiedy nie są one wykorzystywane rolniczo (co najmniej 6 miesięcy).
  • Kiszonki są zabezpieczone przed wyciekiem soków do gruntu.
  • Dawka nawozu naturalnego, zastosowana w ciągu roku, nie zawiera więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych. Stąd obsada zwierząt w gospodarstwie powinna być dostosowana do możliwości wykorzystania nawozów naturalnych lub nadmiar tych nawozów powinien być zbywany.

Wymagania w zakresie prowadzenia dokumentacji (może się różnić w zależności od konkretnego, lokalnego programu działań)

  • Rolnik posiada roczny plan nawożenia dla upraw.
  • Rolnik posiada umowę zbytu nawozów naturalnych produkowanych w gospodarstwie rolnym, jeżeli wynika to ze zbyt dużej produkcji nawozów naturalnych (powyżej 170 kg N/ha) w stosunku do powierzchni gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika.
  • Rolnik posiada umowy dzierżawy lub użytkowania, innych niż posiadane, gruntów rolnych, jeżeli wynika to ze zbyt dużej (powyżej 170 kg N/ha) produkcji nawozów naturalnych
    w stosunku do powierzchni gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika.

Zasady stosowania nawozów

  • Nawozy naturalne oraz organiczne w postaci stałej i płynnej stosowane są w okresach dozwolonych (od początku marca do końca listopada).
  • Nawozy naturalne w postaci stałej stosowane są pogłównie tylko na użytkach zielonych
    i wieloletnich uprawach polowych.
  • Nawozy naturalne oraz organiczne stosowane na gruntach ornych powinny być przykryte lub wymieszane z glebą nie później niż następnego dnia po ich zastosowaniu, z wyjątkiem nawozów stosowanych na użytkach zielonych.
  • Nawozy naturalne stosowane są w odległości, co najmniej 20 m od strefy wód (tj. strefy ochronnej źródeł, ujęć wody, brzegu zbiorników oraz cieków wodnych, kąpielisk itp.).
  • Przestrzegany jest zakaz stosowania nawozów:

? na glebach zalanych wodą lub przykrytych śniegiem lub zamarzniętych,

? bez względu na przebieg pogody i stan gleby w okresie od początku grudnia do końca lutego, z wyjątkiem upraw pod osłonami,

? naturalnych w postaci płynnej w całym okresie wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi (np. warzywa, owoce jagodowe),

? naturalnych w postaci płynnej oraz mineralnych azotowych na glebach bez okrywy roślinnej, położonych na polach o nachyleniu większym niż 10%,

? naturalnych w postaci stałej podczas wegetacji roślin z wyjątkiem trwałych użytków zielonych i wieloletnich upraw polowych.


NOWE NORMY DOBREJ KULTURY ROLNEJ ZGODNEJ Z OCHRONĄ ŚRODOWISKA

W 2011 r. zaczęła obowiązywać nowa norma dotycząca obowiązku zachowania w obrębie działki rolnej oczek wodnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100m2.

NIEZMIENIONE NORMY DOBREJ KULTURY ROLNEJ ZGODNEJ Z OCHRONĄ ŚRODOWISKA

Rolnik powinien:

1. Grunt orny wykorzystywać do uprawy roślin lub ugorowania,

2. W przypadku uprawiania pszenicy, owsa, żyta lub jęczmienia na tej samej powierzchni
w ramach działki ewidencyjnej dłużej niż 3 lata:

  • przed rozpoczęciem uprawy w 4 roku
  1. wykonać zabieg przyorania słomy lub międzyplonów, lub obornika w ilości, co najmniej 10 ton na hektar albo wymieszania słomy z glebą lub wymieszania międzyplonów z glebą, lub prowadzić uprawę międzyplonów, lub
  2. złożyć oświadczenie o zamiarze wykonania takiego zabiegu do właściwego
    w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w terminie do dnia 9 czerwca roku:

- poprzedzającego rok, w którym zamierza wykonać taki zabieg wiosną,

- w którym zamierza wykonać taki zabieg jesienią;

  • po zakończeniu zbiorów w 4 roku, lecz przed rozpoczęciem uprawy tej rośliny w 5 roku:
  1. wykonać zabieg przyorania słomy lub międzyplonów, lub obornika w ilości, co najmniej 10 ton na hektar albo wymieszania słomy z glebą lub wymieszania międzyplonów z glebą, lub prowadzić uprawę międzyplonów, lub
  2. złożyć oświadczenie o zamiarze wykonania takiego zabiegu do właściwego
    w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w terminie do dnia 9 czerwca roku:

- poprzedzającego rok, w którym zamierza wykonać taki zabieg wiosną,

- w którym zamierza wykonać taki zabieg jesienią;

3. Na gruntach ugorowanych przeprowadzić koszenie lub inne zabiegi uprawowe zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, co najmniej raz w roku w terminie do dnia
31 lipca,

4. Na łąkach lub pastwiskach dokonać koszenia i usuwania okrywy roślinnej, co najmniej raz
w roku w terminie do dnia 31 lipca lub prowadzić wypasanie zwierząt,

5. W przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej
w ramach działania:

  • płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,
  • program rolnośrodowiskowy,

przeprowadzić koszenie i usunięcie okrywy roślinnej w zakresie i terminie określonym
w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, lub wypasania na nich zwierząt
w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach,

6. W przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu:

  • realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt

przeprowadzić koszenie i usunięcie co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października,

7. Na obszarach zagrożonych erozją wodną przestrzegać wymogu utrzymania okrywy roślinnej
w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 15 lutego na co najmniej 40% powierzchni gruntów ornych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego,

8. Przestrzegać utrzymywania plantacji zagajników o krótkiej rotacji oraz wieloletnich plantacji trwałych w stanie niezachwaszczonym, a na plantacjach zagajników o krótkiej rotacji zachowania minimalnego odstępu (1,5 m) od granicy sąsiedniej działki gruntu, na której została założona taka sama plantacja, lub użytkowanej jako grunt leśny, lub zachowania minimalnego odstępu (3 m) pomiędzy zagajnikami, a sąsiednimi działkami, które są użytkowane jako grunt rolny,

9. Przestrzegać utrzymywania okrywy roślinnej lub ściółki w międzyrzędziach albo prowadzenia uprawy metodą tarasową na gruntach ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 200
i wykorzystywanych pod uprawy roślin wieloletnich.

Rolnik powinien przestrzegać zakazu:

1. Wypalania na gruntach rolnych,

2. Wykonywania na gruntach rolnych zabiegów uprawowych ciężkim sprzętem w okresie wysycenia profilu glebowego wodą,

3. Niszczenia drzew będących pomnikami przyrody lub rowów do 2 m szerokości w obrębie działki rolnej,

4. Niszczenia siedlisk roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody lub siedlisk przyrodniczych w rozumieniu tej ustawy, na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 1-9 ww. ustawy,

5. Nawadniania gruntów rolnych wodą podziemną za pomocą deszczowni lub poboru wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę, w celu nawadniania, bez pozwolenia wodnoprawnego uzyskanego w trybie określonym w przepisach prawa wodnego.

Rolnik nie powinien:

1. Wykorzystywać gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 200 do uprawy roślin wymagających utrzymywania redlin wzdłuż stoku lub utrzymywać te grunty jako ugór czarny,

2. Zmieniać sposobu użytkowania trwałych użytków zielonych lub ich części bez wymaganej zgody, o której mowa w art. 28 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Rolnik powinien:

1. Przekształcić grunty orne w trwałe użytki zielone, zgodnie z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia
26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

II. IDENTYFIKACJA I REJESTRACJA ZWIERZĄT

Głównym celem systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZ) jest umożliwienie śledzenia przemieszczeń zwierząt gospodarskich. Ma to szczególne znaczenie w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej. Umożliwia szybką identyfikację miejsc, w których przebywały i przebywają zakażone zwierzęta, co ogranicza ryzyko dla zdrowia publicznego.

W celu dokonania rejestracji zwierząt w systemie IRZ należy:

  • uzyskać numer identyfikacyjny producenta rolnego,
  • zwrócić się o nadanie numeru siedziby stada do biura powiatowego ARiMR.

Zgłoszenia zwierząt do rejestru oraz zdarzeń ich dotyczących, posiadacz zwierząt dokonuje poprzez wypełnienie druków dostępnych w biurach powiatowych ARiMR bądź składa je
w formie elektronicznej na stronie internetowej ARiMR. Zgłoszenia te dotyczą w szczególności:

  • rejestracji zwierzęcia (urodzenie, przywóz z państw spoza UE, przywóz z państw UE),
  • przemieszczania zwierzęcia z i do gospodarstwa,
  • padnięcia,
  • uboju.

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

Posiadania numeru siedziby stada. Powyższy wymóg nie dotyczy posiadacza zwierzęcia utrzymującego nie więcej niż jedną świnię, z przeznaczeniem na własne potrzeby.

1. Wymogi dotyczące identyfikacji i rejestracji bydła

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Prowadzenia księgi rejestracji bydła w formie papierowej lub elektronicznej i przechowywania danych zawartych w księdze rejestracji bydła, przez okres 3 lat od dnia utraty posiadania zwierzęcia. Księga rejestracji bydła w formie papierowej powinna być prowadzona zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie księgi rejestracji bydła, świń, owiec lub kóz (Dz. U. Nr 151, poz. 1268, z późn. zm.). Księga rejestracji bydła powinna być udostępniana przez rolnika na żądanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych,

2. Dokonywania wpisów do księgi rejestracji w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu (tj. w przypadku: dokonywania przywozów z i do gospodarstwa, wystąpienia narodzin bądź śmierci zwierząt w gospodarstwie),

3. Oznakowania wszystkich sztuk bydła w siedzibie poprzez umieszczenie na obu uszach kolczyków w terminie 7 dni od dnia urodzenia zwierzęcia lub dnia kontroli granicznej,
w przypadku zwierzęcia przywożonego z państwa trzeciego (z wyłączeniem przypadku, gdy miejscem przeznaczenia zwierzęcia jest rzeźnia, a uboju dokona się w terminie 20 dni od dnia przeprowadzenia takiej kontroli) nie później niż do dnia opuszczenia siedziby stada, w której się urodziły, a zwierzę pochodzące z innego państwa członkowskiego powinno posiadać swoje oryginalne kolczyki,

4. Zgłaszania faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia,

5. Posiadania dla wszystkich sztuk bydła paszportów zgodnych ze wzorem określonym
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie wzoru paszportu bydła (Dz. U. Nr 112, poz. 772). Paszport powinien zawierać wymagane dane, które powinny być zamieszczane natychmiast po przywiezieniu zwierzęcia do siedziby stada
i bezpośrednio przed jego wywiezieniem,

6. Przedstawiania na żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz organów Inspekcji Weterynaryjnej, informacji dotyczących pochodzenia, identyfikacji lub przeznaczenia bydła.

2. Wymogi dotyczące identyfikacji i rejestracji owiec i kóz

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Prowadzenia księgi rejestracji owiec lub księgi rejestracji kóz w formie papierowej lub
w formie elektronicznej i przechowywania danych zawartych w księdze rejestracji owiec lub księdze rejestracji kóz przez okres 3 lat od dnia utraty posiadania zwierzęcia. Księga rejestracji owiec lub księga rejestracji kóz w formie papierowej powinna być prowadzona zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie księgi rejestracji bydła, świń, owiec lub kóz (Dz. U. Nr 151, poz. 1268, z późn. zm.). Księga rejestracji owiec lub księga rejestracji kóz powinna być udostępniana przez rolnika na żądanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych,

2. Prowadzenia aktualnej księgi rejestracji stada owiec lub księgi rejestracji kóz, dokonując wpisów do tej księgi w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu (tj. w przypadku: dokonywania przywozów z i do gospodarstwa, wystąpienia narodzin bądź śmierci zwierząt w gospodarstwie),

3. Oznakowania wszystkich sztuk owiec lub kóz w siedzibie za pomocą kolczyków, w terminie 180 dni od urodzenia lub 14 dni od dnia przeprowadzenia kontroli granicznej, w przypadku owiec lub kóz przywożonych z państwa trzeciego (z wyłączeniem przypadku, gdy miejscem przeznaczenia jest rzeźnia, a uboju dokona się w terminie 5 dni roboczych od dnia kontroli granicznej), jednak nie później niż do dnia opuszczenia siedziby stada, w której się urodziły. Zwierzę pochodzące z innego państwa członkowskiego powinno posiadać swoje oryginalne oznakowanie,

4. Dostarczania na żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub organów Inspekcji Weterynaryjnej, wszystkich informacji na temat pochodzenia, identyfikacji
i ewentualnego miejsca przeznaczenia owiec lub kóz, które posiadał, przechowywał, transportował, sprzedawał lub poddawał ubojowi w okresie trzech ostatnich lat,

5. Posiadania dokumentów przewozowych zgodnych ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie wzoru dokumentu przewozowego dla owiec i kóz (Dz. U. Nr 142, poz. 1195) w przypadku przewozu owiec i kóz
w obrębie terytorium państwa. Dokumenty przewozowe powinny być przechowywane przez okres nie krótszy niż 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia. Kopie dokumentów przewozowych dla owiec lub kóz powinny być dostarczane przez rolnika na żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub organów Inspekcji Weterynaryjnej,

6. Dokonania w stadzie spisu, co najmniej raz na 12 miesięcy, nie później niż w dniu jesiennego przeglądu stada.

3. Wymogi dotyczące identyfikacji i rejestracji świń

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Prowadzenia księgi rejestracji świń i dokonywania wpisów do tej księgi w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu (tj. w przypadku: zwiększania lub zmniejszania liczebności stada). Księga rejestracji świń w formie papierowej powinna być prowadzona zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie księgi rejestracji bydła, świń, owiec lub kóz (Dz. U. Nr 151, poz. 1268, z późn. zm.),

2. Przechowywania danych zawartych w księdze rejestracji świń przez okres nie krótszy niż
3 lata od dnia utraty posiadania zwierzęcia,

3. Udostępniania osobie upoważnionej do dokonywania czynności kontrolnych: pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli, dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz okazywania i udostępniania danych informatycznych,

4. Bezzwłocznego oznakowania świń w siedzibie stada za pomocą kolczyka założonego na lewą małżowinę uszną lub tatuażu umieszczonego w sposób czytelny i trwały w obu małżowinach usznych świni albo na jej grzbiecie, zawierających numer identyfikacyjny zwierzęcia gospodarskiego, a w każdym przypadku przed opuszczeniem przez świnie siedziby stada.


Informację przygotowano na podstawie broszury "Zasada Wzajemnej Zgodności (cross compliance) Minimalne normy, Obszar A i Obszar B obowiązujący od 2011 r." (Tekst zaakceptowany do druku: 19 listopada 2010 r.)

Jednym z najważniejszych sposobów zapobiegania ryzyka zagrożeń dla ludzi, zwierząt i środowiska jest prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin. Dyrektywa Rady 91/414/ EWG dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin reguluje podstawowe warunki stosowania tych środków. W Polsce zakres objęty przedmiotową dyrektywą został wdrożony ustawą o ochronie roślin.

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Stosowania środków ochrony roślin dopuszczonych do obrotu, na podstawie zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

2. Stosowania środków ochrony roślin zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania, ściśle z podanymi na niej zaleceniami oraz w taki sposób, aby nie dopuścić do zagrożenia zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.

3. Przechowywania środków ochrony roślin zgodnie z zaleceniami producenta zawartymi na etykiecie/instrukcji.

4. Prowadzenia ewidencji stosowania środków ochrony roślin na poszczególnych polach i uprawach. Ewidencja powinna zawierać:

– nazwę rośliny, produktu roślinnego lub przedmiotu,

– powierzchnie uprawy roślin,

– powierzchnię, na której są wykonywane zabiegi ochrony roślin oraz terminy ich wykonania,

– nazwy stosowanych środków ochrony roślin i ich dawki,

– przyczyny zastosowania środków ochrony roślin.

5. Posiadania przez osobę wykonującą zabiegi środkami ochrony roślin aktualnego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Zaświadczenie jest ważne przez okres 5 lat

6. Stosowania środków ochrony roślin sprzętem sprawnym technicznie, który użyty zgodnie z przeznaczeniem nie spowoduje zagrożenia zdrowia człowieka, zwierząt lub środowiska. Opryskiwacze muszą być badane przynajmniej, co trzy lata w stacjach kontroli opryskiwaczy. Potwierdzeniem wykonania kontroli powinno być naklejenie na opryskiwaczu znaku kontrolnego oraz posiadanie przez rolnika stosownego zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach.


II. Zdrowie zwierząt

W kontekście bezpieczeństwa żywności, szczególne zainteresowanie społeczeństwa wzbudzają epidemie chorób zwierząt, bowiem niektóre choroby mogą stanowić ryzyko dla zdrowia ludzi. Obawy konsumentów budzą również pozostałości weterynaryjnych środków leczniczych w produktach pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza te podawane nielegalnie w celach poprawy wyników produkcyjnych. W praktyce zagrożenie związane z nimi może być wyraźnie zminimalizowane poprzez właściwe postępowanie w zakresie profilaktyki i opieki weterynaryjnej oraz stosowanie bezpiecznych technologii produkcji.

Zapewnienie bezpieczeństwa żywności nie jest możliwe bez zachowania odpowiedniej dbałości o zdrowie zwierząt. W związku z tym do wymogów wzajemnej zgodności wchodzi szereg regulacji dotyczących w szczególności stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych oraz zapobiegania chorobom zakaźnym zwierząt.

STOSOWANIE SUBSTANCJI O DZIAŁANIU HORMONALNYM, TYREOSTATYCZNYM
I ß-AGONISTYCZNYM

W celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia Dyrektywa Rady 96/22/WE dotycząca zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym wprowadza zakaz stosowania w gospodarstwach utrzymujących zwierzęta niektórych związków chemicznych. W Polsce dyrektywa ta została wprowadzona ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

Rolnik nie powinien:

1. Podawać zwierzętom gospodarskim, zwierzętom dzikim utrzymywanym przez człowieka jak zwierzęta gospodarskie oraz zwierzętom akwakultury następujących substancji:

  • o działaniu tyreostatycznym,
  • stilbenów, pochodnych stilbenów, ich soli i estrów,
  • o działaniu ß-agonistycznym,
  • oestradiolu 17 ß i jego pochodnych estropodobnych,
  • o działaniu estrogennym innych niż oestradiol 17 ß i jego pochodne estropodobne oraz
    o działaniu androgennym lub gestagennym.

2. Poddawać ryb w gospodarstwie zabiegom zmiany płci (po ukończeniu przez nie 3 miesiąca życia) niezgodnie z zapisami ustawy o ochronie zdrowia zwierząt,

3. Przeprowadzać czynności zootechnicznych na zwierzętach przeznaczonych do chowu lub hodowli włącznie ze zwierzętami reprodukcyjnymi, które nie będą dalej wykorzystywane do celów rozpłodowych,

4. Utrzymywać w gospodarstwie zwierząt akwakultury, w których organizmie znajdują się lub u których wykryto ww. substancje, z wyłączeniem przypadków podawania tych substancji w celach leczniczych.

Rolnik powinien przestrzegać zakazu:

1. Umieszczania na rynku lub uboju zwierząt gospodarskich lub zwierząt dzikich utrzymywanych przez człowieka jak zwierzęta gospodarskie, w których organizmach znajdują się lub u których wykryto ww. substancje, z wyłączeniem przypadków podawania tych substancji w celach leczniczych,

2. Umieszczania na rynku i przetwarzania mięsa zwierząt gospodarskich lub zwierząt dzikich utrzymywanych przez człowieka jak zwierzęta gospodarskie i zwierząt akwakultury, w których organizmach znajdują się lub u których wykryto substancje zabronione, z wyłączeniem przypadków podawania tych substancji w celach leczniczych,

3. Posiadania i przechowywania w gospodarstwie produktów leczniczych weterynaryjnych zawierających:

  • substancje o działaniu beta-agonistycznych, które mogą być stosowane w celu przyspieszenia porodu,
  • estradiol 17 ß lub jego pochodne estropodobne,

4. Umieszczania na rynku mięsa lub innych produktów pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów o wymaganiach weterynaryjnych, dla produktów pochodzenia zwierzęcego, pochodzących ze zwierząt lub od zwierząt, którym były podawane substancje o działaniu estrogennym, androgennym lub gestagennym, jeżeli przed dokonaniem uboju zwierzęcia nie był przestrzegany okres karencji wymagany dla wydalenia z jego organizmu produktów leczniczych weterynaryjnych.

Substancje hormonalne, tyreostatyczne i beta-agonistyczne podawane zwierzętom gospodarskim kumulują się w tkankach zwierząt i w produktach pochodzenia zwierzęcego stanowiąc zagrożenia dla zdrowia ludzi. Substancje te mogą być podawane zwierzętom wyłącznie w celach leczniczych przez lekarza weterynarii. Po podaniu powyższych substancji należy przestrzegać okresu karencji określonego przez lekarza weterynarii dla podawanych weterynaryjnych produktów leczniczych i innych leków dozwolonych w leczeniu zwierząt. Informacje o okresie karencji dla produktów pochodzenia zwierzęcego, żywych zwierząt znajdują się w „Ewidencji leczenia zwierząt gospodarskich”, którą wypełnia lekarz weterynarii. Dokumentacja leczenia zwierząt gospodarskich musi być przechowywana przez 5 lat od daty ostatniego wpisu.

ZWALCZANIE CHORÓB ZAKAŹNYCH

Duże zagrożenie dla systemu chowu i hodowli zwierząt, a także bezpieczeństwa ludzi wywołują choroby zakaźne. W ich przypadku najważniejsze jest:

  • niezwłoczne powiadomienie Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego lekarza weterynarii albo wójta/burmistrza o podejrzeniu wystąpienia choroby.

Do czasu wydania przez powiatowego lekarza weterynarii ostatecznych decyzji potwierdzających lub wykluczających chorobę zakaźną zwierząt:

  • należy pozostawić zwierzęta w miejscu ich przebywania,
  • nie wolno wprowadzać tam innych zwierząt.

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

  • Niezwłocznego powiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego lekarza weterynarii albo wójta/burmistrza o podejrzeniu wystąpienia niżej wymienionych chorób:

- księgosusz,

- pomór małych przeżuwaczy,

- choroba pęcherzykowa świń,

- choroba niebieska języka,

- krwotoczna choroba zwierzyny płowej,

- ospa owiec i ospa kóz,

- pęcherzykowe zapalenie jamy ustnej,

- afrykański pomór świń,

- choroba guzowatej skóry bydła,

- gorączka doliny Rift.

  • Niezwłocznego powiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego lekarza weterynarii albo wójta/burmistrza o podejrzeniu wystąpienia lub wystąpieniu pryszczycy lub choroby niebieskiego języka.
  • Pozostawienia zwierząt w miejscu przebywania i niewprowadzania tam innych zwierząt
    w przypadku wystąpienia podejrzenia lub wystąpienia pryszczycy.

PRZENOŚNE GĄBCZASTE ENCEFALOPATIE (TSE)

Pasażowalne (przenośne) encefalopatie gąbczaste (TSE, od ang. Transmissible Spongiform Encephalopathy), czyli choroby układu nerwowego mogą występować u różnych gatunków zwierząt, jak np.: owce, kozy, jelenie, bydło. Do TSE zaliczana jest gąbczasta encefalopatia bydła (BSE, od ang. Bovine Spongiform Encephalopathy), zwana potocznie „chorobą szalonych krów”. Według obecnego stanu wiedzy do powstawania TSE przyczynia się niewłaściwa technologia żywienia zwierząt przeżuwających, a konkretnie stosowanie pasz zawierających białko zwierzęce bądź jego produkty. W celu zapobiegania i zwalczania TSE należy bezwzględnie przestrzegać zakazu stosowania w żywieniu zwierząt pasz zawierających białka zwierzęce. Najważniejszą zasadą jest:

  • Niestosowanie w żywieniu zwierząt przeżuwających i pozostałych zwierząt gospodarskich
    (z wyjątkiem mięsożernych zwierząt futerkowych) białek pochodzenia zwierzęcego oraz pasz zawierających takie białka.

Niemniej jednak w ramach odstępstw od powyższego zakazu dopuszczone jest:

  1. karmienie zwierząt białkami oraz paszami zawierającymi następujące białka pochodzenia zwierzęcego:

- mleko, produkty na bazie mleka i siary,

- jaja i produkty jajeczne,

- żelatyna pochodząca od zwierząt innych niż przeżuwacze,

- hydrolizaty białkowe pochodzące od zwierząt innych niż przeżuwacze;

  1. stosowanie w żywieniu zwierząt gospodarskich (z wyjątkiem bydła, owiec i kóz) białek pochodzenia zwierzęcego, takich jak:

- mączki rybne,

- fosforany dwuwapniowe i fosforany trójwapniowe,

- produkty z krwi (pochodzące od zwierząt innych niż przeżuwacze);

  1. karmienie ryb mączkami z krwi pochodzącymi od zwierząt innych niż przeżuwacze.

Należy jednocześnie pamiętać, że:

– jeśli w gospodarstwie stosowane oraz składowane są pasze zawierające białko pochodzenia zwierzęcego, o którym mowa w pkt. 2, a w gospodarstwie są przeżuwacze rolnik musi mieć stosowną zgodę powiatowego lekarza weterynarii,

– jeśli w gospodarstwie nabywane są komponenty (zawierające białka, o których mowa w pkt. 2) w celu sporządzenia pasz dla własnych nieprzeżuwaczy rolnik musi mieć stosowną zgodę powiatowego lekarza weterynarii.

Ponadto rolnik powinien przestrzegać:

  • W przypadku podejrzenia wystąpienia TSE, wywożenia z gospodarstwa zwierząt gatunków wrażliwych na zakażenie do czasu uzyskania decyzji powiatowego lekarza weterynarii,
  • Wprowadzania na rynek, wywożenia i przywożenia bydła, owiec lub kóz i ich nasienia, zarodków i komórek jajowych bez odpowiednich świadectw zdrowia zwierząt,
  • Wprowadzania na rynek potomstwa pierwszego pokolenia, nasienia, zarodków i komórek jajowych zwierząt podejrzanych lub u których potwierdzono TSE.

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Postępowania z paszami, zabronionymi do skarmiania przeżuwaczy, w sposób uniemożliwiający zanieczyszczenie pasz dla przeżuwaczy,

2. Niezwłocznego powiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o każdym przypadku podejrzenia wystąpienia TSE,

3. Przestrzegania nakazów i zakazów wynikających z decyzji wydanej przez powiatowego lekarza weterynarii oraz współdziałania przy zwalczaniu TSE.


III. Bezpieczeństwo żywności i pasz

Gospodarstwo rolne jest pierwszym ogniwem w łańcuchu żywnościowym i to właśnie na nim spoczywa olbrzymia odpowiedzialność za wyprodukowanie i wprowadzenie do obrotu bezpiecznej żywności lub surowca do jej produkcji. Zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego należy rozpatrywać w ramach całego łańcucha produkcji żywności, począwszy od produkcji podstawowej w gospodarstwie rolnym. Rolnicy muszą na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności i pasz, dołożyć wszelkich starań, aby wytwarzana przez nich żywność i pasze spełniały obowiązujące wymogi prawa żywnościowego i paszowego. Powinni kontrolować proces ich produkcji poprzez stosowanie dobrej praktyki rolniczej
i zachowanie ogólnych zasad higieny (ochrona przed zanieczyszczeniem).

W każdym gospodarstwie bardzo ważne jest prowadzenie dokumentacji i zapisów dotyczących produkcji żywności i pasz, które pozwalają zidentyfikować pochodzenie produktu oraz umożliwiają sprawdzenie, czy pasza, żywność bądź surowce wytworzone w gospodarstwie, przeznaczone do dalszego przetwórstwa, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Rolnik powinien przestrzegać zakazu:

1. Wprowadzania na rynek żywności, która jest szkodliwa dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi,

2. Wprowadzania na rynek paszy niebezpiecznej dla zwierząt oraz zakazu stosowania jej
w żywieniu zwierząt gospodarskich. Pasza jest uznana za niebezpieczną, jeżeli:

– ma negatywne skutki dla zdrowia ludzi lub zwierząt,

– powoduje, że spożywanie żywności uzyskanej ze zwierząt gospodarskich z jej użyciem jest niebezpieczne dla ludzi.

3. Wprowadzania na rynek żywności i paszy zawierających pozostałości pestycydów przekraczających dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów (w szczególności przestrzeganie dawek i okresu karencji).

Rolnik powinien przestrzegać obowiązku:

1. Postępowania z odpadami i substancjami niebezpiecznymi tak, aby uniemożliwić zanieczyszczenie produktów pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego,

2. Wykonywania zaleceń pokontrolnych mających wpływ na zdrowie publiczne oraz zdrowie ludzi i zwierząt, wynikających z przeprowadzonych kontroli urzędowych i podejmowania odpowiednich środków zaradczych,

3. Zapobiegania występowaniu i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych przenoszonych na ludzi wraz z żywnością, w tym poprzez zgłaszanie podejrzenia takich chorób właściwym organom,

4. Stosowania:

  • dodatków do pasz zgodnie ze wskazaniami producenta lub podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie zamieszczonymi na etykiecie,
  • produktów leczniczych weterynaryjnych zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii,
  • środków ochrony roślin i produktów biobójczych zgodnie z etykietą - instrukcją stosowania.

5. Posiadania dokumentacji dotyczącej:

  • wszelkich odpowiednich raportów/protokołów na temat przeprowadzonych kontroli zwierząt lub produktów pochodzenia zwierzęcego,
  • rodzaju i pochodzenia paszy podawanej zwierzętom,
  • produktów leczniczych weterynaryjnych i innych produktów leczniczych podawanych zwierzętom oraz dat ich podawania i okresów karencji,
  • wyników wszelkich analiz próbek pobranych z roślin od zwierząt lub innych próbek pobranych dla celów diagnostycznych, istotnych ze względu na zdrowie ludzi,
  • stosowania każdego środka ochrony roślin i produktów biobójczych.

6. Wprowadzania na rynek surowego mleka lub siary pochodzących wyłącznie od zwierząt zdrowych, niewykazujących objawów chorobowych mogących powodować zakażenie mleka, którym nie podawano niedozwolonych substancji, a w przypadku podania im substancji dozwolonych zachowano odpowiednie okresy karencji,

7. Wprowadzania na rynek mleka surowego lub siary pochodzących wyłącznie od zwierząt, które w odniesieniu do gruźlicy i brucelozy spełniają wymogi stada uznanego za wolne od ww. chorób,

8. Odizolowania zwierząt zakażonych lub podejrzanych o zakażenie brucelozą, gruźlicą lub innymi chorobami, w celu uniknięcia negatywnego wpływu na pozyskiwane mleko lub siarę pochodzące od zwierząt zdrowych,

9. Przestrzegania w gospodarstwie produkującym surowe mleko lub siarę z przeznaczeniem do wprowadzenia na rynek, warunków, które dotyczą:

  • pomieszczeń i wyposażenia,
  • higieny podczas udoju, przechowywania i transportu,

10. Przechowywania jaj, do czasu ich sprzedaży (w gospodarstwie produkującym
i dostarczającym), tak aby były:

  • czyste, suche, wolne od obcych zapachów,
  • skutecznie zabezpieczone przed wstrząsami i poza bezpośrednim działaniem promieni słonecznych,

11. Rejestracji prowadzonej działalności w zakresie produkcji, przetwarzania, przechowywania, transportu, dystrybucji pasz, w przypadku prowadzenia działalności na rynku pasz,

12. Zaopatrywania się i stosowania pasz pochodzących wyłącznie z zakładów zarejestrowanych lub zatwierdzonych,

13. Prowadzenia w gospodarstwie dokumentacji dotyczącej:

  • każdego przypadku zastosowania środków ochrony roślin oraz preparatów biobójczych,
  • stosowania nasion zmodyfikowanych genetycznie,
  • źródła i ilości paszy w każdej partii przyjmowanej, a także przeznaczenia i ilości paszy
    w każdej partii wydawanej,

14. Odpowiedniego przechowywania oraz dystrybuowania w gospodarstwie pasz (np. z dala od substancji chemicznych oraz innych produktów nienadających się do spożycia),

15. Zapewnienia (w tym poprzez posiadanie odpowiedniej dokumentacji) identyfikowalności zwierząt, żywności, pasz oraz substancji przeznaczonych do dodania do pasz:

  • dostarczonych rolnikowi,
  • które rolnik dostarczył do innych przedsiębiorstw (z wyjątkiem żywności dostarczanej bezpośrednio konsumentowi końcowemu lub zakładom prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego),

16. Natychmiastowego postępowania w celu wycofania z rynku żywności, która została uznana za niezgodną lub w stosunku do której są podejrzenia, że nie spełnia wymogów w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz obowiązku powiadomienia o tym fakcie właściwych władz i współpracy z właściwą władzą (Inspekcja Weterynaryjna),

17. Natychmiastowego postępowania w celu wycofania z rynku paszy, która została uznana za niezgodną lub w stosunku do której są podejrzenia, że nie spełnia wymogów w zakresie bezpieczeństwa pasz oraz obowiązku powiadomienia o tym fakcie właściwych władz i współpracy z właściwą władzą (Inspekcja Weterynaryjna).

Rolnik powinien przestrzegać:

1. Obowiązku:

  • przechowywania i przewożenia odpadów oraz substancji niebezpiecznych oddzielnie
    i bezpiecznie tak, aby zapobiec niebezpieczeństwu zanieczyszczenia,
  • uwzględniania wyników wszelkich stosownych analiz próbek produktów pierwotnych lub innych próbek istotnych dla bezpieczeństwa pasz,

2. Maksymalnych lub tymczasowych maksymalnych limitów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych stosowanych w weterynaryjnych produktach leczniczych,
w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego lub zakazu stosowania substancji niedozwolonych.


Informację przygotowano na podstawie broszury "Zasada Wzajemnej Zgodności (cross compliance) Minimalne normy, Obszar A i Obszar B obowiązujący od 2011 r." (Tekst zaakceptowany do druku: 19 listopada 2010 r.)